Ég kom heim um hádegi á mánudaginn eftir langt ferðalag alla nóttina.

Lengstan tíma áttum við í Damaskus þar sem við fórum í nokkrar mismunandi heimsóknir, borðuðum á yndælis veitingastöðum, (voða mikið masi eða hvað það nú heitir svona alls konar réttir) og gegnum töluvert um gamla bæinn (sem er á varðveisluskrá UNESCO) og kristna hverfið.

Það var mikil upplifun að ganga um Damaskus. Þessi borg hefur ekki mikla túristareynslu þannig að maður getur gengið um svo til óáreittur (miðað við aðra staði) og mér fannst ég mjög örugg og var ekki banginn að ganga ein um. Ég veit ekki hvort ég get sagt að Damaskus sé falleg borg. En hún er að minnsta kosti öðruvísi en aðrar borgir sem ég hef komið til. Húsin eru mis hrörleg, hvort sem það eru íbúðarhús eða í eigu stórfyrirtækja. Það er töluvert af rusli út um allt og töluvert skítugt. Það ganga þó um menn til að reyna að halda í horfinu hvað ruslið varðar. Svo er vatn ekki beinlínis í óendanlegu magni þarna. Mannlífið er alveg ótrúlegt og mér fannst gaman að sjá klæðnað fólksins í sínu "rétta" umhverfi. Karlarnir í svona kjólum og konurnar mis huldar. Gamli bærinn er næstum því einn stór bazar (Sem heitir Souq þarna, en ekki bazar). Það eru endalausar pínulitlar búðir út um allt. Og alls staðar á maður að prútta um verðið, sem ég er alveg afleit í.

Við keyrðum svo yfir til Jórdaníu. Það var ótrúlegt að koma þarna yfir og sjá hve mikill munurinn var. Ég vissi lítið sem ekkert um þessi lönd fyrir þannig að þetta kom mér á óvart. Um leið og við komum yfir landamærin var allt þrifalegra og húsin mun veglegri. Amman er eins og hver önnur vestræn borg í útliti Mér fannst hún mjög falleg en við náðum bara ekki að eyða nógu miklum tíma þar á eigin vegum til að geta séð mannlífið almennilega. Miðað við útlit borgarinnar þá kannski reiknar maður ekki endilega með að mannlífið sé eins spennandi og í Damaskus.

Það eru þrjár til fjórar heimsóknir sem eru eftirminnilegastar.

Þriðjudaginn 16. október fengum við kynningu á starfi UNHCR í Sýrlandi (sem fór fram í Det Danske Institut). Það verður að segjast eins og er að það var frekar trist að hlusta á lýsinguna á ástandinu. En maður verður kannski líka að hafa bak við eyrað að þetta eru líka starfsmenn sem þurfa að vekja samúð með málstaðnum til að trekkja að peninga í verkefnin. En vissulega er ástandið í Sýrlandi að verða erfitt því þar eru nú ein og hálf milljón íraskra flóttamanna. Sýrland er það land í Mið-Austurlöndum sem hefur tekið á móti flestum flóttamönnum þaðan og stendur landið þeim opið, ólíkt t.d. Jórdaníu. Hingað til hafa engin sérstök vandamál fylgt veru flóttamannana í landinu en þau þykjast verða var við aukna spennu dag frá degi milli Sýrlendinga og flóttamannana.
Eftir kynninguna fór ég með mínum hóp út í jaðar Damaskus þar sem UNHCR rekur skráningarmiðstöð þar sem flóttamennirnir mæta og skrá sig og eigi þar með rétt á aðstoð stofnunarinnar. Um leið fá þeir tíma í viðtal þar sem öll fjölskyldan þarf að mæta og gefa nákvæma skýrslu um ástæður flótta síns og aðstæður. Þetta viðtal fer að meðaltali fram 6 mánuðum síðar því það er langur biðlisti. Við fórum líka þangað þar sem viðtölin fara fram þar sem um 100-150 manns biðu, fullorðnir og börn. Manni leið hálf illa að rolast þarna hjá fólkinu sem er einstaklega viðkvæmt akkurat á þessum degi þegar það þarf að rifja upp allt sem það hefur gengið í gegnum.

Þriðjudaginn 16. heimsóttum við svo UNWRA sem var stofnað 1961 og einbeitir sér sérstaklega að flóttamönnum frá Palestínu. Við heimsóttum miðstöð þeirra í Damaskus þar sem einnig er rekinn eins konar verkmenntaskóli þar sem krakkarnir geta lært m.a. bifvélavirkjun, klæðskurð, lyfjatækni o.fl. Við keyrðum svo í sunnanverðan útjaðar Damaskus í búðir þar sem flóttamennirnir búa og heimsóttum þar barnaskóla þar sem börnin ganga inn til kennslustundar undir palestínska þjóðsöngnum; heilsugæslustöð og félagsmiðstöð sem fyrripart dags gegnir hlutverki leikskóla.
Þessi heimsókn var nú öll með mun jákvæðara yfirbragði en daginn áður. En - þetta eru flóttamenn frá stríðinu 1948 og nú er að alast upp 4. kynslóðin í búðunum. Þau hafa þá hugmynd að þau muni vonandi e-n tíman snúa aftur til heimalands síns. Maður væri gerður úr steini ef maður hefði ekki samúð með málstað þeirra. En mér finnst samt e-ð rangt við það að það alist upp fleiri kynslóðir sem flóttamenn í samfélagi sem tekur þrátt fyrir allt ágætlega á móti þeim og möguleiki er á að fá ríkisborgararétt. A.m.k. búa þeir við mun betri aðstæður í Sýrlandi en í Líbanon þar sem Palestínumenn njóta langt í frá sömu réttinda og heimamenn. Það er soldið eins og þessi stofnun viðhaldi þessu "flóttamannaástandi" með því að halda stanslaust áfram að starfa. Eflaust er mun meiri þörf fyirr UNWRA í Líbanon en í Sýrlandi ætti það að vera markmið að aðlaga flóttamennina að samfélaginu í stað þess að halda þeim fyrir utan með þessari sérstöku starfsemi.

Síðar sama dag heimsóttum við baráttusamtök fyrir réttindum kvenna. Í Sýrlandi er ekki bara hægt að stofna svona samtök si svona heldur þarf viðurkenningu stjórnvalda til að starfsemin teljist lögleg. Fundurinn fór fram á  lítilli skrifstofu á annari hæð í "mjög miklu bakhúsi". Starfið er unnið í sjálfboðavinnu og greitt fyrir herferðir (t.d. gegn "heiðursmorðum") með framlögum meðlima. Samtökin starfa nokkurn vegin óáreitt vegna þess að þau byrjuðu á því að afla tengsla og starfa með alþjóðlegum samtökum þannig að það gerði það erfiðara fyrir stjórnvöld að stöðva starfsemina.
Daginn eftir, fimmtudaginn 17. heimsóttum við svo "kvennasamtök" í Jórdaníu. Það eru soldið öðruvísi aðstæður þar. Þarna  er unnið í umboði ríkisstjórnarinnar að opinberum verkefnum m.a. að því að auka hlut kvenna í atvinnulífinu almennt og að jafna hlut kynjanna inni í opinberum stofnunum sem og einkafyrirtækjum. Mér fannst eiginlega áhugaverðast að sjá muninn á löndunum, hvernig samtökin í Sýrlandi berjast í bökkum hálf falin og í Jórdaníu þar sem samtök starfa í nafni hins opinbera.

Svo var það nú undarlegasta heimsóknin í félagsmiðstöð (sem er í palestínsku flóttamannahverfi) Islamic Charity Center í Amman og á spítala á þeirra vegum. Í fyrsta lagi hafði starfsfólk spítalans ekki hugmynd um að við værum að koma þar sem sú heimsókn hafði verið skyndihugdetta tengiliðarins. Starfsfólkið var alveg miður sín að hafa ekki getað undirbúið heimsóknina en reyndi nú samt að gera gott úr öllu og kynndi fyrir okkur meginmuninn á íslamiskum spítala og venjulegum. Aðalhugmyndin er að halda aðskilnaði kynjanna á deildum og að starfsfólkið, þ.e. konurnar eru huldar, mismikið. Fyrir utan húsnæðið sjálft virtust aðstæður annars vera með besta móti.
Þegar við mættum í félagsmiðstöðina tóku á móti okkur frekar æstir klappandi skátar. Inni biðu okkar svo uppdekkuð borð og fjöldi fólks. Konurnar á sér borðum og karlarnir sér. Svo tók við blönduð dagskrá stuttra fyrirlestra og atriða á milli sem börn sáu um.
Ég hef ekki farið á svo margar trúarlegar samkomur um æfina og mín kirkjusókn hefur aðallega verið bundin við skírnir fermingar og jarðarfarir. Því síður hef ég farið á samkomur hjá Kossinum eða álíka. En þarna talaði fólk af þvílíkum trúarhita og bókfestu að mér leist varla á blikuna. Auðvitað voru Danir skammaðir fyrir tekningarnar eins og var frekar fyrirséð. Útgangspunkturinn þar var að menn viti ekki hvað Múhameð þýðir fyrir Íslam. Svo var þarna amerísk "trúskiptingskona" sem var öll í klisjum um ótta, bókstafstrú og hryðjuverkamenn. Þetta bætti ekki miklu við nema hvað ég varð eiginlega bara hrædd við þau tvö. Ég er ekki svo hrifin af því að gömul bók eigi að ráða því hvernig fólk lifir. Maður á ekki að vera góður bara af því að það stendur í biblíunni/kóraninum. Svo hefur orðið örlítil þróun síðan þessar bækur voru skrifaðar sem breyta forsendunum dulítið.

Svo var ég á slóðum Indiana Jones í Petra. Algjörlega ótrúlegar rústir frá tímum Nabbatea (veit ekki hvernig það er skrifað á íslensku) frá ca 6. öld fyrir krist. Algjörlega magnað allt saman. Þarna labbaði ég upp hátt og bratt fjall til að sjá klaustrið þeirra lengst uppi í rassgati. Alveg ógeðslega erfitt. Og ég sem hef ekki einu sinni gengið upp í Drangaskarð. Alveg ótrúlega falleg gjá sem maður gengur í gegnum á leiðinni þangað.

Aldrei að vita nema ég troði myndum e-s staðar inn hjá Valdimari. En ekki strax.

Allan tíman var ég með niðurgang (sem ég er ekki alveg farin að sjá fyrir endan á). Elsku vinkona ég hugsaði til þín með þinn í tvo mánuði. ómægod. Það er ótrúlega lítið stuð í því. Ekki nóg með það heldur leið mér bölvanlega að keyra í lélegu rútunni á götum Damaskus. Þetta setur óneytanlega soldið neikvæðan blæ á ferðina í heild sinni. Ég var að minnsta kosti rosalega glöð að koma heim. Og er ennþá glöð að vera komin heim í land engrar lyktar og í mínar eigin bakteríur.